سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
17
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
تنبيه و تبصره سپس شارح گويد : در بسيارى از نسخ كتاب بجاى [ دون المشترك ] [ دون الكناية ] ثبت شده و اين سهو و اشتباه است زيرا اگر مقصود آنست كه كنايه نسبت به معناى اصلى خود موضوع است مجاز نيز همينطور مىباشد چه آنكه ضرورى و بديهى است [ اسد ] در [ رأيت اسد يرمى ] براى حيوان درّنده وضع شده اگرچه در آن استعمال نشده است . و اگر منظور آنست كه كنايه نسبت به معناى كنائى يعنى لازمه معناى اصلى وضع شده ، بايد بگوئيم فساد آن ظاهر و روشن بوده و نيازى به توضيح ندارد زيرا معلوم است كه لفظ بدون وساطت قرينه و مستقلا بر چنين معنائى دلالت نداشته بلكه بكمك قرينه بر آن دلالت مىنمايد . سؤال ممكنست در مقام سؤال و انتقاد گفته شود : معناى [ بنفسه ] در عبارت مصنّف آنست كه لفظ بدون قرينهاى كه از اراده موضوعله ممانعت كند يا بدون قرينه لفظيّه بر معنا دلالت كند بنابراين صحيح است گفته شود پس مجاز از تعريف وضع خارج شده نه كنايه .